اسماعیل رضایی

گویشی بنام خطاشیک

Menu صفحه اصلی بیوگرافی تاریخچه نقاشیخط کتاب ها گالری آثار مقاله ها رویدادهای هنری ارتباط با ما

گویشی بنام نقاشیخط   /    کتاب ها   /   استفاده فرم در نقاشیخط با نگاهی برآثار اسماعیل رضایی
استفاده-فرم-در-نقاشیخط-با-نگاهی-برآثار-اسماعیل-رضایی

استفاده فرم در نقاشیخط با نگاهی برآثار اسماعیل رضایی

نویسنده : اسماعیل رضایی
انتشارات : مهرصادق
تاریخ اولین چاپ : 1396

تیراژ : 1000 جلددر 100 صفحه

در این کتاب میخوانیم ...

پیدایش نقاشیخط را نمی توان محدود به زمان و مکان خاصی دانست، اما می توان گفت در ایران مکتب سقاخانه نقش بسیاری زیادی در خاستگاه اصلی زیباشناسی و نوآوری هنر های تجسمی، خط و نقاشیخط معاصر ایجاد کرده است. تکامل خوشنویسی و ظهور نقاشیخط از بطن مکتب سقاخانه ای، به ویژه در دوران قبل از انقلاب اسلامی کاملا واضح و روشن است. فصل های مشترک و فراگیر در آثار هنرمندان سقاخانه ای، به کارگیری از حروف الفبای فارسی است. حروف الفبای فارسی در گذر زمان همواره دستخوش تکامل و نوآوری بوده و رنگ و بوی خاصی در سالهای اخیر در هنرهای تجسمی برخود گرفته است. به سبب گسترش روز افزون علوم ارتباطات و حذف شدن مرز ها، با شعار "دهکده جهانی" مارشال مکلوهان، تبادل تجربیات، فرهنگ، آثار و علوم در بین هنرمندان ایران و جهان، خصوصا حوزه هنرهای تجسمی جهت و سرعت قابل توجهی پیدا کرده است. که این مهم نیز در حوزه هنرهای تجسمی، خصوصا نقاشیخط هم بی بهره نمانده است. در دسترس بودن مجموعه آثار هنرمندان به نام و مکاتب های هنری اغلب فرهنگ های دیگر تاثیر بسیاری بر هنرهای تجسمی ایران داشته و دارد. اغلب هنرمندان این مرز و بوم با تاثیرپذیری از دیگر مکاتب هنری تلاش در بومی کردن هنرهای تجسمی ایران را داشته و سعی در برقرار نمودن و پیوند با دیگر فرهنگ ها را دارند. از این رو است که هنرهای تجسمی و نقاشیخط در ایران وارد عرصه جدیدی شده است. که هر روزه شاهد ظهور عناوین و اسلوب های متعدد در این مکتب هستیم. به سبب نوجوان بودن این مکتب در ایران و به بلوغ نرسیدن نقاشیخط، تا کنون تعریف دقیق و چهارچوبی قانونمندی، توسط هنرمندان این مکتب به رشته تحریر در نیامده است. به همین سبب نیازمند مطالعه و پژوهش بسیاری است. پیش از هر چیز باید ابتدا در مورد "فرم" که به عنوان مولفه اصلی این پژوهش در نظر گرفته شده است. اطلاعاتی بنیادی به دست بیاوریم. تا بتوانیم در مورد آن و مسیری که "فرم" طی کرده است، تا به جایگاه و نقش امروزی خود رسیده است. بحث نماییم. "فرم" یکی از اصطلاحات کلیدی است که‏ استفاده از آن در مباحث هنری بسیار رایج است، به گونه‏ای که می‏توان‏ آن را یکی از مهم‏ترین مفاهیم پایه‏ای هنر در نظر گرفت. با شنیدن یا مشاهده فرم، از این واژه یک مفهوم محسوس مشترک بین عموم‏ استنباط می‏شود. اما ارائه تعریفِ دقیق و تحلیلی آن با بیانی صریح دشوار است. مفهوم "فرم" نزد عموم مردم همچون مفاهیم بنیادینی چون فضا، هستی و زمان جزو بدیهیاتی است، که هرکس‏ علاوه بر ارتباطی که در چارچوب ادراک خود از جهان و محیط زندگی با آن‏ها دارد، در حیطه تخصص و فعالیت حرفه‏ای خود نیز به گونه‏ای‏ خاص و از زاویه‏ای ویژه آن‏ را تبیین می‏کند.
در سال های ابتدای ظهور نقاشیخط، استفاده از خط، فقط یک عنصری مناسب بود. تا با ترکیب و تلفیق با هنرهای بومی ایران به عنوان یک شناسه هویتی در آثار نقاشی به کار گرفته شود. یعنی می توان این چنین عنوان کرد، جهت نسبت دادن اثر هنری به خاور میانه، شرق یا همان رویکردی با عنوان شرق‌شناسانه(Orientalism)، به کار برده می شد. که جنبه ای دیگری را در بر نداشته است. و برای برخی از هنرمندان دیگر نیز خط تنها یک عنصر بصری بود و به مفاهیم نهفته در پس کلمات چندان توجهی نداشتند. استفاده از خط را به طور مشترک در آثار اکثر هنرمندان که خط را نقاشی می کردند، دیده و می توان مشاهده کرد.
این پژوهش با عنوان " استفاده فرم در نقاشیخط با نگاهی بر آثار اسماعیل رضایی"، اقدام بررسی و تحلیل کارکرد فرم و علل استفاده آن در آثار او که در این حوزه نقاشیخط به فعالیت پرداخته، می نماید. همچنین وابستگی و همبستگی اصول و قواعد مبانی هنرهای تجسمی با کیفیت های بصری را مورد تاکید قرار می دهد. به دلیل استفاده از حروف الفبای فارسی در آثار نقاشیخط چگونگی قرار گرفتن حروف الفبا در قالب عنصری از اصول مبانی هنرهای تجسمی تحت عنوان، "فرم" و "شکل" که لازم و ملزوم یکدیگرند را واکاوی و نقاط اشتراک آن ها را از بطن انتزاع و تجرید طرح مسئله می نماید. همچنین با مطالعه و تحلیل در کاربرد حروف تحت عنوان فرم با متریال های مختلف در آثار اسماعیل رضایی که یکی از المان ها و عنصرهای اصلی در مکتب نقاشیخط است که دلیل ظهور و منشاء اصلی این سبک بوده، پرداخته می شود. این پژوهش با روش های روانکاوانه و دال و مدلولی آن که ریشه در انتزاع و تجرید دارد و بواسطه رسم الخط ها و مطالع آثار او که به هر دلیلی در این مکتب پیشرو بوده و از اسلوب و روش های سنتی فرا تر رفته، را مورد مطالعه قرار خواهد داد.

واژه ای به نام خوشنویسی
خوشنویسی در ابتدا نامی بود که یونانی های آن را اختراع کردند در ابتدای مسئله و حتی گاهی درک خوشنویسی به عنوان یک هنر مشکل است. به نظر می‌رسد برای درک و لذت بردن از تجربه بصری خوشنویسی باید بدانیم خوشنویس علاوه بر نگارش یک متن، سعی دارد اثری هنری با ارزش‌های زیبایی شناختی خلق نماید. که همین مسئله باعث بوجود آمدن هنری نو در زمینه خوشنویسی و به لحاظ کارکرد آن در سالیان سال موجب پیدایش اسلوب ها و رسم الخط های جدید و با عنوان های جدید و رسوم مختلفی را شامل شده است. که در نهایت به سبب حساسیت بیش از اندازه هنرمندان خوشنویس و همجواری آن با هنرهای نقاشی و گرافیک باعث ظهور هنرهای مدرن با متد های نوین و متنوع گردیده است.

فرم چیست؟
خلق هر پدیده‌‌ هنری از هنر‌های تجسمی (نقاشی، خط، مجسمه‌سازی‌‌، گل‌سازی، کارهای دستی) گرفته تا هنرهای تصویری و نوشتاری، نیازمند دو عنصر اساسی است. تا یک جریان هنری به سامان برسد و شکل عام به خود گیرد. یکی "ذهنیت" است و دیگری شکل یا "فرم" قوه‌ی باطنی که همان فهم است ابتدا به صورت پدیده‌ای در مغز ظهور می‌کند. ذهنیت در مغز شروع به خلاقیت می‌کند و یک فضای آماده و مهیا را به وجود می‌آورد. این فضا دارای مقدمه، کشمکش و نتیجه است و همه امکانات یک اثر دراماتیکی و غیر درام را دارا می‌باشد. تا این جای کار نیمی از راه طی شده است. اما شکل، یک صندوق در بسته‌ای بوده که جز خالق کسی دیگر از محتویات آن آگاه نیست، یعنی تا زمانی که این داشته‌ها به شکل و فرم بدل نشوند، صورت عام پیدا نمی‌کنند و مخاطب پذیر نمی‌شوند. در برخورد با وضعیت موجود ابتدایی ترین کاراکتری که در اینچنین آثار شاخص است. و به چشم می آید، یک عنصر بصری از هنرهای تجسمی با عنوان "فرم" است. اصولاً هر فکر و اندیشه باید باز خورد خود را نشان دهد و عده‌ای سمپات پیدا کند و گرنه به سرعت از ذهن خالق خارج می‌شود. در واقع این شکل یا "فرم" به آن مفهوم، طول و عرض و ارتفاع داده و قابل لمس می‌کند. جهت کشف و دریافت مفهوم "فرم" نیازمند آن هستیم تا به مطالعه دقیقی نسبت به ماهیت وجودی "فرم" را داشته باشیم. از این رو با دریافت شخصیت "فرم" طرح سوال نموده و با بررسی سیر و روند تکامل"فرم" و ورود به دنیای هنرهای تجسمی ریشه یابی خواهد شد. همچنین دلیل کاربرد آن در آثار هنرهای تجسمی و نقاشیخط نیز معنا، و با ترکیب و تلفیق رویکردهای مختلف تلاش خواهد شد. به تا به نتیجه ای واحد و رسا رسید.

دگردیسی خط و ظهور نقاشیخط
عنوان این کتاب "استفاده فرم در نقاشیخط با نگاهی برآثار اسماعیل رضایی"، تلاش بر ایجاد فضایی در جهت بررسی، تحلیل و کارکرد فرم در آثار هنرهای تجسمی ایران است. که در بازه های مختلف زمانی و مکانی توسط هنرمندان خوشنویس خلق شده است. این پژوهش سعی در آن دارد. با یافتن علت به کارگیری حروف الفبای فارسی تحت عنوان "فرم" که خود حروف الفبا حامل و دارای ماهیت، شخصیت و پیام است. همچنین به لحاظ بصری دارای اصول، قواعد و رسم الخط است. طرح مسئله نماید. می دانیم که به سبب ایجاد ارتباط و انتقال پیام بین اقوام مختلف و انسانها خط بوجود آمد. جهت توانایی خوانش و نظام مند کردن خط، اصول و قواعـدی با عنوان رسـم الخـط شکل گرفت. یعنی به زبان ساده ترخط وسیله ای در جهت ارتباط بر قرار کردن بدون مواجه رو در روی انسانها با یکدیگر خلق گردید. پس رسالت آن انتقال مفاهیم و پیام به واسطه سطحی که هر چیز می تواند باشد قرار گرفت. اما در جریان گذر زمان به سبب اهمیت موضوعات مورد نقل و انتقال، مورد توجه قرار گرفته و خاصیت زیبایی و تزئینی را نیز در خود جا داد. و تا قرن اخیر خط همواره در حال تغییر و تحول بوده و هست. اما در قرن اخیر با بوجود آمدن مکتب های بسیار زیاد هنری خصوا مکتب های اکسپرسیونیسم، اکسپرسیونیسم انتزاعی و تاشیسم شاهد تاثیر بسیاری در هنر خوشنویسی ایران بوده ایم. استفاده از حروف الفبای فارسی که رسالت اصلی خود به عنوان بیان مفاهیم و انتقال پیام است را تبدیل به استفاده یک عنصری از عنصرهای مبانی هنرهای تجسمی با عنوان "فرم" کرده است. محصول این دگردیسی و تبدیل وضعیت و نقش آفرینی خط را، امروزه با مکتب یا رویکردی به نام "نقاشیخط" نام گذاری کرده اند.

به اشتراک بگذارید

Telegram
facebook
Twitter
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت برای اسماعیل رضایی محفوظ است
All Right Reserved © Copyright 2017